|
Getting your Trinity Audio player ready...
|
แถลงข่าว สืบสานวัฒนธรรมประเพณี “ผีตลก” กว่า 200 ปี ของดีอำเภอท่าปลา ครั้งที่10 ทต.จริม เจ้าภาพ ส่งเสริมการท่องเที่ยว-อนุรักษ์ศิลปะวัฒนธรรมประเพณีและภูมิปัญญาท้องถิ่น 2-8 พฤศจิกายนนี้ 7 วัน 7 คืน จับจ่ายซื้อสินค้าผลิตภัณฑ์ OTOP ชุมชน อาหารพื้นบ้าน กระตุ้นเศรษฐกิจ สร้างรายได้ให้คนในชุมชน ชมพิธีกรรมการเข้าหัวผีตลก ขบวนแห่ผีตลก ขบวนแห่วัฒนธรรมท้องถิ่นแต่ละตำบล วิถีชีวิตคนท่าปลา การแต่งกายผ้าทอพื้นผ้า การออกบูธ ซุ้มวัฒนธรรมประจำถิ่น การสาธิตภูมิปัญญาเด่นแต่ละสาขา (ข้าว ผ้า ยา บ้าน) การแสดงของเด็กนักเรียน การประกวดนางงามวัฒนธรรม การประกวดนางงามกระดังงาลนไฟ (แม่หม้าย วัย 40 ปี) ประกวดร้องเพลงลูกทุ่งพร้อมหางเครื่อง ร้องเล่น เต้นโขว์หรือแดนเซอร์ ประกวดอาหารท้องถิ่น การประกวดส้มตำลีลา พาแซบ ของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน โดย ผู้นำท้องถิ่น 9 ตำบล ภาครัฐ เอกชน ประชาชนร่วมสนับสนุน
เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2569 ที่หอประชุมโรงเรียนท่าปลาประชาอุทิศ อ.ท่าปลา จ.อุตรดิตถ์ นางกรรณชนก ขวัญนาง นายอำเภอท่าปลา นางสาวรสรินทร์ ศรัณย์เกตุ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดอุตรดิตถ์ เขต2 นายวิทูล ยะถา นายก เทศมนตรีตำบลจริม นายสงกรานต์ แปงแก้ว ประธานสภาเทศบาลตำบลจริม เจ้าภาพจัดงานสืบสานวัฒนธรรมประเพณีและของดีอำเภอท่าปลา ครั้งที่ 10 ประจำปี 2569 พร้อมด้วย นายพงศกร เรืองมนตรี ผู้อำนวยการเขื่อนสิริกิติ์, นางสาวทิพย์จุฑา มาใกล้ พัฒนาการอำเภอท่าปลา, นายดนัย อู่ทรัพย์ ประธานสภาวัฒนธรรมอำเภอท่าปลา, นางรำแพน เหล่าโกศลวัฒน์ ผู้อำนวยการกองการศึกษาและวัฒนธรรมองค์การบริหารส่วนจังหวัดอุตรดิตถ์, และผู้บริหารองค์กรปกครองท้องถิ่นอำเภอท่าปลา ประกอบด้วย นายสง่า มีอินถา นายกเทศมนตรีตำบลท่าปลา, นางปราณี เมืองพุ่ม นายกเทศมนตรีตำบลร่วมใจ, นายสงกรานต์ ไพบูลย์ รองนายกเทศบาลตำบลร่วมจิต, นายสมพร นะถา นายก อบต.ท่าปลา, นายสนั่น หล้าติ๊บ นายก อบต.นางพญา, นายชาญณรงค์ สังข์เงิน นายก อบต.ผาเลือด,จ.ส.อ.ฉัตรชัย งอกไม้ นายก อบต.น้ำหมัน, และ นางบุษยมาศ หาญกาย นายก อบต.หาดล้า
ร่วมแถลงข่าวจัดงานสืบสานวัฒนธรรมประเพณี “ผีตลก” หรือ “ผีหัวขน” ประเพณีพื้นบ้านอันเป็นเอกลักษณ์ ที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานกว่า 200 ปี “หนึ่งเดียวในประเทศไทย” หรือที่หลายคนเชื่อว่าเป็น “หนึ่งเดียวในโลก” ของชาวตำบลท่าปลาและของดีอำเภอท่าปลา ครั้งที่ 10 ประจำปี 2569 ด้วยเทศบาลตำบลจริมเป็นเจ้าภาพจัดงาน ในระหว่างวันที่ 2-8 พฤศจิกายนนี้ 7 วัน 7 คืน ณ.ลานเอนกประสงค์ ที่ว่าการอำเภอท่าปลา เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์สนับสนุน ส่งเสริมการนำสินค้าผลิตภัณฑ์ OTOP ชุมชน อาหารพื้นบ้านและของดีอำเภอท่าปลา มาจำหน่ายภายในงานเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจและสร้างรายได้ให้แก่ประชาชนในพื้นที่ ภายในงานมีพิธีกรรมการเข้าหัวผีตลกหรือสวมหัวผีตลก ขบวนแห่ผีตลก ขบวนแห่วัฒนธรรมท้องถิ่นแต่ละตำบล วิถีชีวิตคนท่าปลา การแต่งกายด้วยผ้าทอท้องถิ่น การออกบูธแสดงของดีเด่นในแต่ละพื้นที่ตำบลของตนเอง ซุ้มวัฒนธรรมประจำถิ่น การสาธิตภูมิปัญญาเด่นแต่ละสาขา (ข้าว ผ้า ยา บ้าน) การแสดงของเด็กนักเรียน การประกวดนางงามวัฒนธรรม การประกวดนางงามกระดังงาลนไฟ (แม่หม้าย วัย 40 ปี) การประกวดร้องเพลงลูกทุ่งพร้อมหางเครื่อง ร้องเล่น เต้นโขว์หรือแดนเซอร์ การประกวดอาหารประจำท้องถิ่น การประกวดส้มตำลีลา พาแซบ ของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน
การแข่งขันเซปักตะกร้อ มวยไทย รำวงย้อนยุค การแสดงโชว์เอกลักษณ์ของชาวท่าปลา การนำเสนอผลงานของสภาวัฒนธรรม เสวนาเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของท่าปลา ภายในงานสืบสานวัฒนธรรมประเพณีและของดีอำเภอท่าปลา ตลาดขายอาหารและผลิตลิตภัณฑ์ท้องถิ่นของชาวท่าปลา สินค้า OTOP เช่น กระยาสารท มะม่วงหิมพานต์, ผลิตภัณฑ์ปลาน้ำจืดปลาซิวแก้ว ปลาย่าง ผ้าทอพื้นเมือง เครื่องประดับโป่งขาม ผลไม้จากนางพญา อาทิ ทุเรียน ลางสาด ลองกอง รวมถึงผลไม้ป่า เป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวท้องถิ่นอำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ ให้ประชาชนทั่วไปและนักท่องเที่ยวได้รู้จักอำเภอท่าปลามากยิ่งขึ้น ส่งเสริมและอนุรักษ์ศิลปะวัฒนธรรมประเพณีและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่อำเภอท่าปลาให้คงอยู่กับลูกหลานสืบไป อีกทั้งเป็นการส่งเสริมการมีส่วนร่วมระหว่างองค์กรปกครองท้องถิ่นทั้ง 9 ตำบล องค์กรภาครัฐ เอกชน ประชาชน รักใคร่-สามัคคีภายในองค์กรของอำเภอให้แน่นแฟ้นมากยิ่งขึ้น การจัดงานครั้งนี้เป็นการผลัดเปลี่ยนกันเป็นเจ้าภาพของท้องถิ่นในแต่ละพื้นที่ตำบล สำหรับการจัดงานสืบสานวัฒนธรรมประเพณีและของดีอำเภอท่าปลาปีนี้ นับเป็นปีที่ 10 เทศบาลตำบลจริม เป็นเจ้าภาพ โดยมี นางสาวนันทนีย์ ติบใจ ประชาสัมพันธ์จังหวัดอุตรดิตถ์ นายมาโนช ขำทอง ส.อบจ. ท่าปลา เขต1 นางสาวธนพร คำจร ส.อบจ.เขต2 หัวหน้าส่วนราชการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พี่น้องประชาชนชาวอำเภอท่าปลาให้เกียรติร่วมงานแถลงข่าวครั้งนี้อย่างคับคั่ง
นายสมชาย ธรรมใจ ผู้ใหญ่บ้าน หมู่11 บ้านงุ้นงาม ตำบลจริม กล่าวว่า ในอดีตเมืองท่าปลา ขึ้นอยู่กับเมืองน่าน ในสมัยที่เมืองน่านยังมีเจ้าเมืองเป็นผู้ครองนครน่าน โดยรวมแขวงศีรษะเกษกับแขวงท่าปลาเข้าด้วยกันเป็นเขตน่าน ต่อมาในปีพ.ศ.2466 จึงแยกมาขึ้นกับจังหวัดอุตรดิตถ์ ผีตลก หรือบางทีเรียกว่า “ผีหัวขน” เป็นประเพณีพื้นบ้านอันเป็นเอกลักษณ์มรดกทางวัฒนธรรมและสืบทอดกันมาอย่างยาวหลายชั่วอายุคนนานกว่า 200 ปี ของชาวตำบลท่าปลา ณ บ้านท่าปลาเก่า จัดขึ้นเป็นประจำทุกปีในช่วงเทศกาล วันออกพรรษาประมาณดือนตุลาคม ชาวบ้านจะประดิษฐ์สิ่งของหรือหน้ากากที่มีลักษณะแปลกประหลาด น่าเกลียดน่ากลัวปนตลก มาสวมใส่และแต่งกายด้วยชุดสีสันฉูดฉาดหรือเศษผ้าเหลือใช้ ต่อมาเปลี่ยนเป็นจีวรพระสงฆ์ที่ไม่ได้ใช้ ในทางความเชื่อและคติธรรม เรื่องนรก-สวรรค์ การแต่งกายเป็นผีตลกและการแห่สะท้อนถึงคติความเชื่อเรื่องเวรกรรม นรก สวรรค์ และการเตือนสติให้ผู้คนเกรงกลัวต่อบาปและหมั่นทำบุญทำทาน การทำบุญออกพรรษา ถือเป็นการละเล่นที่สร้างความสนุกสนานครื้นเครงควบคู่ไปกับการทำบุญใหญ่ในวันออกพรรษา สร้างความสามัคคีและรอยยิ้มให้กับคนในชุมชน
นายสมชาย กล่าวว่า “ผีตลก” มาจากคำ 2 คำ “ผี” เป็นคำนาม หมายถึงสิ่งที่มนุษย์เชื่อว่า เป็นสภาพลีกลับมองไม่เห็นตัว แต่อาจปรากฎเหมือนมีตัวตนได้ อาจให้คุณให้โทษได้ มีทั้งดีและร้าย เช่น ผีปู่ ผีย่า ผีตา ผียาย เรือน ผีห่า และเป็นคำเรียกคนตายไปแล้วว่าผี สำหรับคำว่า “ตลก” การทำให้คนอื่นขบขันด้วยคำพูดหรือกิริยาท่าทางหรือการแกล้งทำให้คนอื่นเข้าใจผิดหรือทำให้สนุกสนาน ผีตลกหมายถึง คนที่ตายไปแล้ว คนที่แต่งเหมือนผีทำให้ผู้คนขบขันด้วยกริยาท่าทางและน่ากลัวด้วยการแต่งกาย การสวมหัวโขนผีที่แต่งแต้มให้ดูสมจริง ทำให้คนกลัวและตลกขบขันนั่นเอง
นายสมชาย กล่าวด้วยว่า ประเพณีแห่ผีตลกเป็นประเพณีที่ปฏิบัติกันในวันก่อนออกพรรษา โดยเชื่อกันว่าบรรดาญาติพี่น้องที่เสียชีวิตไปแล้วหรือพวกผีเปรตที่อยู่ขุมนรกต่างๆทั้งที่มีญาติหรือไม่มีญาติก็ตามจะได้ออกมารับส่วนบุญที่บรรดาญาติพี่น้องหรือผู้ที่ตั้งใจทำบุญอุทิศส่วนบุญให้ ได้โผล่มารับส่วนบุญนั้น ก่อนออกพรรษาหนึ่งวันชาวบ้านจะไปรวมตัวกันที่วัดโดยน้ำผ้าจีวรเก่าๆขาดๆที่ พระสงฆ์ทิ้งแล้วซึ่งไม่เป็นการสิ้นเปลืองมาทำเป็นเสื้อผ้าให้คนสวมคล้ายกับเป็นผีเปรต โดยส่วนหัวจะทำด้วยเข่งหรือชะลอมที่สานด้วยไม่ไผ่หรือใช้หวดสำหรับนึงข้าวเหนียวที่ทิ้งแล้วมาทาด้วยเขม่าไฟ ตกแต่งเป็นรูปร่างหน้าตาของผีเปรตในลักษณะต่างกันหลังจากนั้นก็จะตั้งขบวนแห่ผีเปรตเหล่านั้นไปรอบๆหมู่บ้าน
” ในสมัยพุทธกาลวันออกพรรษาของทุกปี พระพุทธเจ้าเปิดโลกให้สัตว์นรกได้มีโอกาสได้รับส่วนบุญส่วนกุศล จะมีพวกผีเปรต สัตว์นรกทั้งหลายขึ้นมาสู่โลกมนุษย์ งานประเพณีแห่ผีตลกอำเภอท่าปลา มีมานานหลายกว่า 200 ปี ชาวตำบลท่าแฝก จะจัดขึ้นในเทศกาลบวชพระ ในอดีตการบวชพระของ ชาวท่าแฝก (ท่าปลาเก่า) จะบวชพระพร้อมกันปีละหนึ่งครั้ง ชาวตำบลท่าปลาเรียกผีตลก จัดขึ้นในโอกาสเทศกาลออกพรรษา วิธีเล่นผีตลก ผีโขนในสมัยก่อนคนที่จะเข้าเป็นผีโขนต้องนำไข่ต้ม หมากคำ พลูใบ ไปที่ป่าช้าของหมู่บ้าน ที่หลุมฝังศพ สมัยก่อนนิยมฝังศพมากกว่าเผา แล้วนำหมากพลูไปวางที่หลุมฝังศพ กล่าวเชิญวิญญาณผีเจ้าของหลุมมาเล่นสนุกด้วยกัน แล้วแต่งตัวผีโขนออกจากป่าช้า เมื่อเลิกเล่นผีโขนก็ให้พระสงฆ์อาบน้ำมนต์ให้”
นายสมชาย กล่าวเพิ่มเติมว่า ประเพณีผีตลกเป็นประเพณีที่สืบทอดกันหลายชั่วอายุคนเกินกว่าสองร้อยปี ในอำเภอท่าปลาเก่าก่อนอพยพ อันเนื่องมาจากการสร้างเขื่อนสิริกิติ์ มีการเล่นผีตลก 4 ตำบล คือ ตำบลท่าปลา ตำบลจริม ตำบลหาดล้าและตำบลท่าแฝก โดยมีความเชื่อในการทำบุญทำทานในพระพุทธศาสนา นรก สวรวรรค์ ผีเปรต ผืนรก ที่ต้องการขอส่วนบุญเพราะความหิวโหยและต้องการอาหารยังชีพ จนกว่าจะใช้หนี้เวรกรรมหมดสิ้น จึงจะได้ไปเกิดในชาติใหม่ ภพใหม่ เป็นการใช้หนี้กรรมเก่าของผู้กระทำความชั่ว ไว้แต่ชาติปางก่อน นับเป็นความเชื่อที่เป็นคติธรรมแฝงอยู่ในประเพณีแห่ผีตลกนี้
” ประเพณีแห่ผีตลกจะทำขึ้นในเทศกาลออกพรรษา ซึ่งมีการเทศน์มหาชาติที่จัดกันทุกวัดทุกชุมชนในหมู่ชาวพุทธและอ้างอิงมาแต่ครั้งโบราณกาล ทุกคำบอกเล่าและทุกตำนานกล่าวว่า มีการเตรียมการตั้งแต่การสานหัวผีตลก การตกแต่งด้วยศิลปะที่แต่งแต้มด้วยสีสันให้ดูน่าเกลียดน่ากลัวเหมือนผีตามจินตนา การเตรียมข้าวตอกดอกไม้ ต้นกล้วย ต้นอ้อย ต้นกู๊ก ต้นข่า เพื่อตกแต่งศาลา เพื่อเป็นการจำลองป่าหิมพานต์ มีขบวนแห่ผีตลก เข้าร่วมสร้างความสมัครสมานสามัคคี สร้างบรรยากาศ โดยมีฆ้อง กลอง กระตุ้นให้เกิดความสนุกสนานครึกครื้น การทำบุญ การบริจาคทาน วัตถุปัจจัยต่างๆเป็นพื้นฐานทางจิตใจของชาวพุทธ ขบวนแห่ผีตลกจะมีพิธีกรรมปลีกย่อยแตกต่างกันไปตามชุมชนซึ่งขึ้นอยู่กับความเชื่อวิถีชีวิต ความพร้อม และการสืบทอดของชุมชนชนนั้นๆ
ประเพณีการแห่ผีตลกมีวัตถุประสงค์คือ การสืบทอดพระพุทธศาสนาให้ยั่งยืนสืบไป การทำกรรมชั่วจะไปเกิดเป็นผีเปรต ผืนรก เที่ยวขอส่วนบุญ เป็นการเดือนสติคนไม่ให้ทำความชั่ว ทำบาป เมื่อตายไปจะเกิดเป็นฝีมีรูปร่างน่าเกลียดน่ากลัวดังจำลองขึ้น การบริจาค การทำความดี การละเว้นสิ่งชั่ว นำมาซึ่งความสมัครสมานสามัคคี เป็นกุศโลบายของคนโบราณที่ทำให้เกิดการรวมพลังสร้างกิจกรรมร่วมแรงร่วมใจ การวางแผน ความเป็นผู้นำ ผู้ตาม ผู้สืบทอด จะปรากฏ รวมถึงการทำบุญด้วยจิตศรัทธาของชาวพุทธด้วยนั่นเอง” นายสมชาย ธรรมใจ ผู้ใหญ่บ้าน หมู่11 กล่าว.
